top of page
год труда.jpeg
год наставника.jpg
год единства намцы.jpeg

27 января  в нашей стране отмечается День полного освобождения Ленинграда от фашистской блокады (1944 год).Это День воинской славы России, который был установлен в соответствии с Федеральным законом «О днях воинской славы (победных днях) России» от 13 марта 1995 года. 27 января 1944 года закончилась героическая оборона города на Неве, продолжавшаяся на протяжении 872 дней. Немецким войскам так и не удалось вступить в город, сломить сопротивление и дух его защитников. Несмотря на ужасные лишения и испытания, которые выпали на долю этих людей, ленинградцы выстояли, спасли свой город от захватчиков. Беспримерный подвиг жителей и защитников города навсегда остался в российской истории символом отваги, стойкости, величия духа и любви к нашей Родине.

virtualnaya-otkritka-na-den-kino.orig.png

28 декабря

кинематографисты всего мира и, конечно же, любители фильмов всех жанров отмечают Международный день кино.

дом музей Аммосова.jpg

Виртуальная экскурсия
по мемориальному Дому-музею М.К. Аммосова

35 лет со дня открытия
Дома-музея М.К.Аммосова в г.Якутске 

Мемориальный дом-музей Максима Кировича Аммосова, видного государственного деятеля Якутии, Казахстана и Киргизии (1897-1938 г.г.) открыт в 1987 году – в год 90-летия со дня рождения М.К. Аммосова по распоряжению Совета Министров ЯАССР и включен в реестр особо охраняемых памятников истории Якутии.Экспозиция мемориального музея посвящена жизни и деятельности М.К. Аммосова и его ближайших соратников: П.А. Слепцова – Ойунского, И.Н. Барахова, С.М. Аржакова, С.В. Васильева; раскрывает тему образования Якутской Советской Социалистической Республики (апрель 1922г.); первые шаги республики по развитию народного образования, культуры, медицины, индустриализации, авиации, развития юношеского (комсомола) и детского (пионерии) движения; отражает современную историю по увековечению памяти М.К. Аммосова.

хомус.jpg


Ил Дархан Егор Борисов 2011 сыллаахха бэс ыйын 27 күнүгэр таһаарбыт ыйааҕынан Саха Өрүспүүбүлүкэтигэр Хомус күнэ сэтинньи ый 30 күнүгэр бэлиэтэнэр.

олоҥхо1.jpeg

Сэтинньи 25 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Олоҥхо күнэ бэлиэтэнэр.

Олоҥхо — саха уус-уран айымньыта. Олус былыргы кэмнэргэ үөскээбит. Олоҥхоhуттар араас айымньылары холбоон уhун олоҥхолору айаллара. Үгүс олоҥхо 10-15 тыh. хоhоон устуруокаларыттан турар эбит. Бөдөҥ олоҥхолор 20 тыh. тахса буолаллар үһү. Хас биирдии кэпсэнэр дьоруой туспа куолаhынан ылланар. Сорох олоҥхолор хас да күн ылланаллар үһү.

 https://sah.wikipedia.org/wiki/Олоҥхо_күнэ

13 ноября исполняется 85 лет Михаилу Ефимовичу НИКОЛАЕВУ Первому Президенту Республики Саха (Якутия), Государственному советнику главы Республики Саха (Якутия).

М Николаев.jpg

 

InCollage_20221105_134637746.jpg

Сомоҕолоһуу күнүгэр

 Никольскай кыргыһыыта 100 сылыгар аналлаах

"Долгий путь примирению и покаянию: Уроки гражданской войны в Якутии,

100-летие Никольского сражения"

диэн республиканскай научнай практическай конференция үрдүк таһымҥа буолан ааста. «Нам улууһа» МТ баһылыга Слепцов Ю.И., улуустааҕы культура уонна духуобунас отделын начальнига Заровняева Е.А., Дьокуускай куораттан Россиятааҕы общественнай Федеральнай проект "Историческая память" салайааччыта Неустроева С. А. ыалдьыттаатылар. Конференцияҕа кыттыыны ыллылар: Таатта, Чурапчы, Мэҥэ -Хаҥалас, Уус Алдантан, Нам улуустарыттан уонна Дьокуускай куораттан краеведтар, учуонайдар, саха интеллигенциятыгар ытыктанар дьоммут - Мигалкин Афанасий Васильевич ХИФУ сурукка музейын директора, Шамаев Иван Иванович - Республиканскай лицей директора, Румянцев Петр Васильевич -  СР национальнай архивын директора, Петров Пантелеймон Пантелеймонович - РС  академическай наукатын историятын музейын сэбиэдиссэйэ, Попов Егор Васильевич «Тулагы» МТ баһылыга, сүрүн кыттааччыларынан, повстанецтар командирдара Семенов Гаврил Леонидович хос сиэнэ Колесова Настасья Семеновна уонна Никольскайдааҕы кыргыһыы кыттыылааҕа, фельдшер Слепцова Лидия Гаврильевна олоҕун үөрэппит Таатта Баайаҕатыттан Андросова Татьяна Игнатьевна буолаллар. Ону таһынан Никольскай нэһилиэгэр буолбут кыргыһыыга сыһыаннаах эбии чахчылары докладчиктар кэпсээтилэр. Уопсайа 16 докладчыт кыттыыны ылла. Конференция резолюция ылыытынан түмүктэннэ.

комсомол сайт.jpg

Алтынньы 29 күнэ - КОМСОМОЛ күнэ,

биир бастыҥ урукку кэми санатар бэлиэ күн!

ammosov_maxim.jpg

                                                                  МАКСИМ АММОСОВ СИБИИРГЭ КОМСОМОЛУ ТЭРИЙСИБИТЭ.

Максим Кирович Аммосов 1919с. Омскай куоракка Сибиирдээҕи Коммунистар партияларын Киин кэмитиэтин аппараатыгар инструктор – тэрийээччи быһыытынан үлэлиирэ. Сибиир куораттарынан комсомольскай тэрилтэлэри тэрийсиигэ эрчимнээх үлэни ыыппытын туһунан архыып докумуоннара туоһулууллар. Партийнай тэрилтэлэр салалталарынан сонно тута Омскайга Ыччат Коммунистическай Сойууһун ячейкалара тэриллэн барбыттара. Партия Омскай куораттааҕы комитета 1919 сыллаахха ахсынньы 6 күнүгэр куоракка Ыччат Комунистическай Сойууһун тэрийэр туһунан Уураах ылыммыта уонна хас даҕаны эппиэттээх партийнай үлэһиттэри тэрийэргэ анаабыта. Биһиги олор истэригэр Аммсосов киирбитин туоһулуур докумуоннары булан аҕаллыбыт. Омскай куоракка 1919 сыл ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри “Кыһыл ыччат нэдиэлэтэ” диэн куораттааҕы ЫРКС тэрийэр бюрота тэрээһиннэри тэрийэллэр. Ол нэдиэлэ чэрчитинэн Максим Аммосов “Кыһыл ыччат нэдиэлэтэ. Туох буоларый?” уонна “Биһиги эһигини кытары” диэн ыстатыйалары “Советская Сибирь” хаһыакка бэчээттэтэн таһаарбыт. Онно Ыччат Коммунистическай Сойууһун сыалын-соругун ыйбыт, Сибиир ыччатын Ыччат Коммунистическай Сойууһугар киирэргэ ыҥырбыт. Онон, Максим Аммосов Омскайга комсомолу тэрийиигэ сатабыллаах пропагандист, бастыҥ араатар быһыытынан дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник биллэр. 1920 сыл тохсунньутугар Омскай куоракка комсомол чилиэнин ахсаана 1600 киһиэхэ тиийэ охсубута. Ити сыл тохсунньу 4 күнүгэр аһыллыбыт куораттааҕы комсомольскай конференциянан М. Аммосов конференция президиумугар талыллыбыта уонна хас да боппуруоска дакылаат оҥорбута. Дьэ, итинтэн саҕалаан М.Аммосов Сибирь атын куораттарыгар комсомольскай тэрилтэлэри тэрийсэр үлэтэ салҕанан барбыта. Кыһыл армия чаастара 1920 сыл тохсунньу 8 күнүгэр Красноярскай куораты босхолообуттара. Үс хоноот, ыччат миитинэ ыытыллыбыта. Ол күн ЫРКС Красноярскай куораттааҕы бюрота тэриллибитэ. Онно М.Аммосов бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыта. “Ыччат кыһыл нэдиэлэтин” кэмигэр Красноярскай куоракка 500 киһи комсомолга киирбитэ. Ити сыл олунньу 11 күнүгэр ЫРКС Красноярскай губерниятааҕы тэрийэр бюрота бигэргэтиллибитэ. Онно М.Аммосов эмиэ киирбитэ. Ити кэмҥэ кини “Кыһыл ыччат” диэн хаһыакка редактордаабыта уонна хас да миитиннэри тэрийбитэ, Кыһыл Ыччат нэдиэлэтин ыытыспыта. Онтон 1920 сыл тохсунньу ый бүтүүтүгэр партия Аммосовы Иркутскайга комсомолу тэрийэр инструкторынан командировкаҕа ыыппыта. Эдэр Максим өссө революция инниттэн Емельян Ярославскай социал-демократтары иитэн таһаарар куруһуогун чилиэнэ буоларын быһыытынан уонна Сибииргэ кистэлэҥинэн үлэлиир коммунистическай партийнай тэрилтэ араас эриирдээх-мускуурдаах үлэтин уопутун билбит буолан, Иркутскайга кэлээт, туох-баар күүһүн-уоҕун комсомолу тэрийэр үлэҕэ биэрбитэ. 1920 сыл кулун тутар 11 күнүгэр, билиҥҥитэ Иркутскайдааҕы университет дьиэтигэр, Иркутская куорат уонна Знаменскай оройуон ыччаттарын уопсай мунньаҕар дакылаат оҥорбута. Онно кини дойдуга комсомольскай тэрилтэлэр хайдах тэриллэн иһэллэрин, кинилэр үлэлэрин, сүрүн соруктарын толору ырытар дакылааты аахпыт. Талааннаах тэрийээччи, салайааччы үлэҕэ күүрэн туран ылсыһара. Кини араатардыыр искусствоны сатыыра уонна ханна баҕарар тиийдин да, сытыы тыллаах-өстөөх, политическай дириҥ ис хоһоонноох ыстатыйалары суруйталаан бэчээттэтэрэ. Бу барыта билигин Сибииргэ сылдьан суруйталаабыт 25 ыстатыйалара аҥардас ыччат ортотугар үлэни тэрийиигэ анаммыттара. «Советская Сибирь» хаһыакка 1919 сыл ахсыиньы 23 күнүгэр маннык информационнай матырыйаал бэчээттэммит: «Ахсынньы 19 к. «Гигант» театрга ЫРКС райбюротун тэрийиитинэн митинг-концерт буолбутугар киэҥ саала рабочай ыччаттарынан туолла. Онно Т.Т.Аппасов уонна Аммосов тыл эттилэр.., Ити күн 5-с Гас-портовскайга ЫРКС иккис оройуонун комсомолецтарын мунньаҕа буолла. Мунньах ааһан иһэр быһыы-майгы туһунан Аммосов дакылаатын истэн баран ууратылынна». Ити кэнниттэн М.Аммосов Беднов диэн аатынан «Икки нэдиэлэҕэ үлэ» диэн уһун ыстатыйаны хаһыакка таһаартарбыта. Кини — ыстатыйатын маннык тылларынан түмүктээбитэ: «Биһиги бу курдук хорсуннук этиэхтээхпит: эдэр рабочайдар уонна рабочай дьахталлар, эһиги экономическай уонна духовнай өрө көтөҕүллүүгүтүгэр үлэҕит маҥнайгы хардыыта хайы-үйэ оҥоһулунна. Эһиги ЫРКС кэккэтигэр көхтөөхтүк киирэн, биһиэхэ сырдык кэскиллээх дьыаланы оҥоруугут эрэ хаалла. Бэйэҕит дьыалаҕыт — бэйэҕит илиигитигэр”, — диэн. «Советская Сибирь», «Красноярский край» уонна «Красная молодежь» хаһыаттарга утум-ситим публикациялара тахсыталаабыттара. Ити матырыйаалларга кини үлэһит, үөрэхтээх ыччат олоҕун уонна саҥа обществоны тутууга соруктарын туһунан билиһиннэрбит. Биһиги биир дойдулаахпыт Максим Кирович Иркутскайга тэрийээччи ыарахан, түбүктээх үлэтигэр сылдьан, Саха сиригэр комсомолу тэрийэр туһунан телеграмматын төрөөбүт дойдутугар, Саха сиригэр, 1920 сыллаахха муус устарга туппуттара. Саха сирин коммунистарын (большевиктарын) кэмитиэтэ телеграмманы тутаат, ыччаты кытары үлэҕэ эппиэттээх тэрийээччинэн А.Е. Кугаевскайы анаабыттара. Бастакы комсомолецтарынан Саха сиригэр Александр Кугаевскай, Ананий Андреев, Клавдия Глазкова-Петрова, Михаил Слепцов, Илья Попов, Лев Альперович, Давид Кушнарев уонна Лев Гоммерштадт ааттара боротокуолга киирбиттэрэ. 1920 сыл муус устар 16 күнүгэр “Эдэр коммунист”диэн ааттаах 15 киһилээх бастакы ыччат сүбэ мунньаҕа ыытыллыбыта. Ол кэннэ икки күнүнэн, муус устар 18 күнүгэр, Дьокуускайга Ыччат революционнай коммунистическай сойууһун тэрийэр туһунан улахан ыҥырыылаах мунньах тэриллэн, ыччат Сойууһун ыытар үлэтин соруктарын, Устаабын ылыныы, Саха сирин ыччатын сойууһун программатын билиһиннэрии, эдэр дьону чилиэннэринэн ылыы соруктарын, иитэр-үөрэтэр ис хоһоонноох рефераттары уонна лекциялары тэрийэр анал комиссияны тэрийиини быһаарсыбыттара. Бу кэмтэн саҕалаан, ыччат бастакы түмсүүтэ, Саха сирин комсмола, тэриллибитэ.

© sakha-sire.ru сайтан: https://sakha-sire.ru/maksim-ammosov-sibiirge-komsomolu-terijsibite/

Саха народнай поэта Петр  Николаевич

Тобуроков

төрөөбүтэ 105 сааһа